Rak trzustki pozostaje jednym z najbardziej niebezpiecznych nowotworów. Choć odpowiada za stosunkowo niewielki odsetek wszystkich zachorowań onkologicznych, każdego roku zbiera tragiczne żniwo. Według danych Krajowego Rejestru Nowotworów w 2024 roku w Polsce z powodu raka trzustki zmarły 5102 osoby, a nowych przypadków choroby odnotowano 4547.
Przed przypadającym 19 listopada Światowym Dniem Raka Trzustki lekarze Wielospecjalistycznego Zespołu Opieki Zdrowotnej „Bolesławiec–Zgorzelec” przypominają, że kluczowe znaczenie dla szans pacjenta ma możliwie wczesne rozpoznanie choroby. Problem polega jednak na tym, że rak trzustki przez długi czas może nie dawać wyraźnych objawów lub powodować dolegliwości łatwe do pomylenia z innymi schorzeniami.
Specjaliści zwracają uwagę, że niepokój powinny wzbudzić m.in. zażółcenie skóry i białek oczu, niewyjaśniona utrata masy ciała, brak apetytu, utrzymujące się bóle w nadbrzuszu lub plecach, a także nowe problemy z gospodarką cukrową pojawiające się po 50. roku życia. Do lekarza warto zgłosić się również wtedy, gdy przez dłuższy czas utrzymują się nudności, wzdęcia czy inne uporczywe dolegliwości trawienne.
Jak podkreślają lekarze, objawy raka trzustki często bywają bagatelizowane lub tłumaczone stresem, przeciążeniem organizmu czy problemami żołądkowymi. To sprawia, że wielu pacjentów trafia do specjalisty dopiero w zaawansowanym stadium choroby, gdy możliwości leczenia są ograniczone.
– Rak trzustki długo rozwija się skrycie, a kiedy daje o sobie znać, robi to objawami, które i pacjent, i lekarz łatwo przypisują czemuś innemu: bólem pleców, niestrawnością, chudnięciem tłumaczonym stresem. Dlatego większość chorych trafia do onkologa wtedy, gdy guza nie można już usunąć. Żółtaczka bez bólu, spadek masy ciała bez wyraźnej przyczyny albo cukrzyca rozpoznana po pięćdziesiątce, której towarzyszy chudnięcie, to wskazania do pilnej diagnostyki obrazowej, a nie do dalszej obserwacji – wyjaśnia dr n. med. Marcin Wolski, specjalista onkologii klinicznej, dyrektor medyczny szpitala w Zgorzelcu, kierujący Oddziałem Onkologii Klinicznej.
Jedyną metodą dającą szansę na całkowite wyleczenie jest operacyjne usunięcie guza połączone z leczeniem uzupełniającym. Taka możliwość istnieje jednak tylko u części chorych, ponieważ nowotwór bardzo często wykrywany jest dopiero po pojawieniu się przerzutów lub znacznym zaawansowaniu miejscowym. Dlatego tak ważna jest szybka diagnostyka po zauważeniu pierwszych niepokojących sygnałów.
– Operacja daje choremu jedyną szansę na wyleczenie, ale można ją zaproponować tylko wtedy, gdy guz zostanie wykryty, zanim nacieknie duże naczynia i da przerzuty. O tym, czy pacjent zmieści się w tym oknie, często przesądza to, jak szybko po pierwszych objawach wykonano u niego tomografię komputerową. Resekcje trzustki należą do najtrudniejszych zabiegów w chirurgii jamy brzusznej i powinny odbywać się w ośrodkach, które przeprowadzają ich wiele, dlatego zadaniem szpitala regionalnego jest sprawna diagnostyka i takie pokierowanie chorego, by nie tracił tygodni – podkreśla dr n. med. Wojciech Hap – Kierownik Oddziału Chirurgii Ogólnej z Pododdziałem Chirurgii Onkologicznej
Lekarze przypominają również, że na część czynników ryzyka można wpływać poprzez styl życia. Znaczenie mają m.in. palenie tytoniu, otyłość oraz niektóre przewlekłe choroby trzustki. Osoby, w których rodzinach występowały zachorowania na raka trzustki, powinny rozważyć konsultację genetyczną i pozostawać pod szczególną kontrolą medyczną.
Specjaliści podkreślają, że w przypadku podejrzenia nowotworu pacjent może zostać objęty szybką ścieżką onkologiczną finansowaną przez NFZ. Najważniejsze pozostaje jednak jedno: nie ignorować objawów, które utrzymują się przez dłuższy czas i nie mają oczywistej przyczyny. W przypadku raka trzustki czas odgrywa kluczową rolę.
Korespondencja, fot. (BG)
